Sự điều chỉnh tinh tế trong tư duy đánh giá và can thiệp của bảng kiểm kỹ năng vận động thô Level 1 phiên bản 2025 mô hình Can thiệp sớm Denver

Bảng kiểm kỹ năng vận động thô Level 1 phiên bản 2025 so với phiên bản 2010 cho thấy sự kế thừa rõ ràng về cấu trúc, đồng thời phản ánh những điều chỉnh tinh tế trong tư duy đánh giá và can thiệp phát triển vận động ở trẻ.

Trước hết, có thể nhận thấy hai phiên bản không thay đổi về số lượng và bản chất của các kỹ năng vận động thô cốt lõi. Những kỹ năng như đá bóng, leo trèo, lên xuống cầu thang, ném – lăn bóng và duy trì thăng bằng vẫn được giữ nguyên. Điều này cho thấy các mốc phát triển vận động cơ bản ở trẻ nhỏ vẫn được xem là nền tảng ổn định theo thời gian.

Tuy nhiên, điểm khác biệt nổi bật của phiên bản 2025 nằm ở cách mô tả hành vi và tiêu chí đánh giá kỹ năng. Phiên bản mới nhấn mạnh rõ hơn mức độ độc lập của trẻ khi thực hiện một nhiệm vụ. Nếu phiên bản trước chủ yếu ghi nhận trẻ “có thể làm được”, thì phiên bản 2025 chuyển sang yêu cầu trẻ thực hiện được kỹ năng mà không cần hỗ trợ. Đây không chỉ là sự thay đổi về cách diễn đạt mà còn phản ánh xu hướng chuẩn hóa quá trình đánh giá, giúp chuyên gia xác định chính xác hơn mức độ thành thạo của trẻ. Đồng thời, tiêu chí này cũng tạo định hướng rõ ràng cho can thiệp: giảm dần sự hỗ trợ của người lớn và tăng tính chủ động, độc lập của trẻ.

Bên cạnh yếu tố độc lập, phiên bản 2025 chú trọng hơn đến chất lượng thực hiện vận động thay vì chỉ quan tâm đến kết quả cuối cùng. Chẳng hạn, ở kỹ năng đá bóng, trẻ vẫn có thể được ghi nhận nếu động tác còn vụng về nhưng trẻ duy trì được thăng bằng và không bị ngã. Cách tiếp cận này cho thấy tiêu chí đánh giá trở nên linh hoạt hơn, phù hợp với đặc điểm phát triển không đồng đều của trẻ có khó khăn phát triển. Quá trình hình thành và hoàn thiện kỹ năng được coi trọng hơn sự hoàn hảo của động tác.

Một điểm tiến bộ đáng chú ý khác của Bảng kiểm vận động thô Level 1 phiên bản 2025 là việc làm rõ hơn các thành phần nền tảng của vận động, bao gồm kiểm soát cơ thể, phản xạ thăng bằng và nhận thức không gian. Những mô tả cụ thể giúp phân biệt giữa một hành vi vận động đơn thuần với sự tham gia của các quá trình thần kinh và nhận thức. Ví dụ, hành vi “đi vòng quanh vật” không chỉ đơn giản là việc trẻ tránh một chướng ngại vật mà còn phản ánh khả năng nhận thức vị trí của cơ thể trong không gian. Đây là yếu tố có ý nghĩa quan trọng đối với xây dựng mục tiêu can thiệp, bởi hoạt động vận động có thể được thiết kế đồng thời để phát triển nhận thức và khả năng định hướng không gian thay vì tách biệt từng lĩnh vực.

Ngoài ra, phiên bản 2025 còn thể hiện rõ hơn xu hướng gắn kỹ năng vận động với tương tác xã hội và động lực của trẻ. Ở kỹ năng lăn bóng, tiêu chí “trẻ thể hiện hứng thú” được nhấn mạnh thay cho việc chỉ ghi nhận trẻ “quan tâm”. Sự thay đổi này phù hợp với triết lý của ESDM (Early Start Denver Model), trong đó kỹ năng của trẻ được phát triển thông qua tương tác, vui chơi và động lực xã hội, thay vì được dạy một cách tách rời khỏi bối cảnh giao tiếp tự nhiên.

Từ những điểm trên có thể thấy, Bảng kiểm kỹ năng vận động thô Level 1 phiên bản 2025 không thay đổi đáng kể những kỹ năng trẻ cần học, mà thay đổi cách người lớn quan sát, đánh giá và hỗ trợ trẻ phát triển kỹ năng. Trọng tâm can thiệp vì thế có sự chuyển dịch rõ rệt: từ việc đơn thuần giúp trẻ đạt được một hành vi sang việc phát triển chất lượng vận động, tính độc lập, khả năng kiểm soát cơ thể, nhận thức không gian và tương tác xã hội.

Đây là hướng tiếp cận toàn diện, phù hợp với xu thế can thiệp sớm hiện đại, lấy trẻ làm trung tâm và chú trọng sự phát triển tự nhiên của trẻ trong các hoạt động vui chơi, tương tác và giao tiếp hằng ngày.

 Linh Hoa